BEZETTING 2.0: “ZE KUNNEN ONS NIET NEGEREN”

De sfeer is opvallend rustig voor een bezetting. Verschillende studenten zijn aan het studeren, anderen schilderen spandoeken. Voor Charlotte voelt het alvast vertrouwd aan: ze deed ook mee aan de vorige bezetting. Toch ziet het er deze keer wat anders uit. “We hebben veel nieuwe gezichten”, vertelt ze. “De mensen die vorige keer heel actief waren, zijn er nu ook bij, maar het is fijn dat we ook nieuwe mensen aantrekken.”

De studenten stellen bij hun bezetting vier eisen. De belangrijkste is een academische boycot. De focus ligt daarbij op Horizon Europe 2028-2034, een Europees onderzoeksinitiatief waar ook Israël aan deelneemt. “In 2028 wordt het project vernieuwd. Onze eis is dat Israël daar niet aan meedoet. Als Israël er toch bij is, willen we dat UAntwerpen zelf uit het project stapt en andere universiteiten oproept om te volgen”, verduidelijkt Charlotte. Daarnaast willen de studenten dat de adviezen van de ethische commissie voor Misuse, Human Rights & Security (MiHRS) bindend worden. “Het is niet oké dat het bestuurscollege een negatief advies van het MiHRS naast zich neer kan leggen”, licht Charlotte toe.

De derde eis is een ethisch aankoopbeleid: producten die op de BDS-boycotlijst staan, moeten verdwijnen van de campus. BDS is een internationale beweging die zich onder andere inzet voor het boycotten van producten die mogelijk een link hebben met de Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden. Tot slot vraagt UAntwerp for Palestine meer steun voor Palestijnse studenten, academici en instellingen.

Charlotte vertelt dat rector Herwig Leirs op de eerste dag van de bezetting al langskwam. “Hij zei dat ze alles gedaan hebben wat ze konden, maar dat klopt niet helemaal. De rector beweert dat UAntwerpen boetes kan krijgen als ze uit projecten stapt. Toch hebben ze onlangs nog een project verlaten zonder boete”, aldus Charlotte.
 

in debat met de rector

Vijf dagen later is er tussen de tenten, spandoeken en Palestijnse vlaggen een open debatavond waarbij UAntwerp for Palestine in gesprek gaat met rector Herwig Leirs en vicerector Onderzoek en Impact Maarten Weyn. 

Een student opent het debat met een presentatie om de vier eisen toe te lichten. Daarnaast schetst hij een beeld van de huidige samenwerkingen tussen UAntwerpen en Israëlische partners: elf lopende samenwerkingen, tien onder het Horizon­initiatief en een onder het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek. 

Leirs stelt in zijn openingspresentatie dat ze het niet altijd eens zijn met elkaar, maar dat hij wel aan dezelfde kant als de studenten staat: “Ook ik ben ontzet over de situatie in Gaza.” Hij noemt de Israëlische bezetting illegaal, stelt dat de koloniale nederzettingen moeten stoppen en dat apartheid er moet verdwijnen. “Maar als rector ben ik ook gebonden aan tal van regels, waaronder een hele hoop juridische verplichtingen. Daarbovenop ben ik gebonden aan een bestuursstructuur van verschillende raden en dus meningen.”

Over de academische boycot erkent Leirs dat er nog projecten lopen waarbij ook Israëlische partners betrokken zijn. Hij nuanceert wel hoe daarnaar gekeken moet worden: sommige projecten tellen volgens hem niet mee, omdat UAntwerpen daarin geen directe samenwerking heeft met een Israëlische partner. 

De studenten lijken niet overtuigd: “Ook al is er geen rechtstreekse samenwerking met Israël, u staat nog steeds toe dat de Israëlische partner aan dit project deelneemt. Waarom?” De rector countert dat het weinig effectief is om uit zo’n samenwerking te stappen wanneer de Israëlische partner in het project blijft. Het geld wordt dan mogelijk herverdeeld in het voordeel van de Israëlische partner. “Wat je moet doen, is ervoor zorgen dat de Israëlische partner het project verlaat. Als je zelf vertrekt zonder dat te bewerkstelligen, oefen je geen druk uit.”

Het debat wordt confronterend wanneer studenten vragen waarom het bestuurscollege het negatieve MiHRS-advies over een samenwerking met de Hebrew University of Jerusalem naast zich neerlegde. “Waarom ziet het bestuurscollege zichzelf als geschikter om beslissingen te nemen dan de experts in het MiHRS?”, vraagt iemand uit het publiek. De rector geeft toe dat de procedure in 2024 niet ideaal verliep en dat de regels sindsdien zijn aangepast. Een garantie dat het bestuurscollege voortaan altijd het advies van MiHRS volgt, geeft hij niet: “Ik ben de voorzitter, maar ik ben niet het bestuurscollege.”

Op vragen over Horizon 2028 antwoordt de rector direct. Kan hij garanderen dat UAntwerpen nooit een project met Israël start wanneer ze toch zouden participeren in Horizon 2028? “Dat is een makkelijk antwoord”, lacht Leirs. “In 2028 ben ik geen rector meer, zo’n belofte is dus zinloos.”
 

hoe gaat het nu verder?

De studenten zijn nog niet zeker hoe lang de bezetting zal duren. “Het hangt af van wat de rector onderneemt en hoe lang we hier mogen blijven”, preciseert Charlotte. “Liefst totdat onze eisen gehoord worden.” Of ze daar vertrouwen in heeft? Ze aarzelt: “Ze kunnen ons alvast niet negeren. Het is nu aan UAntwerpen om te reageren.”

En reageren deed UAntwerpen. Op 30 april liet de universiteit in een mail weten dat ze naar de rechtbank stapte om de naleving van veiligheidsregels af te dwingen. Volgens de universiteit werden eerdere ingebrekestellingen en mailverkeer over het vrijhouden van evacuatiewegen en het beperken van brandbare materialen, zoals tenten en spandoeken, niet nageleefd. Volgens de actievoerders riskeren studenten die de regels niet naleven een boete van 250 euro per dag. De dag erna waren ze van de Agorabodem verdwenen.