VERWEVEN VERHALEN

In Palestijnse dorpen toonden vele generaties vrouwen hun identiteit door middel van borduurwerk. Embroidering Palestine zet die traditie in de kijker. Palestijns borduren, ook wel bekend als het Arabische tatriz, is gebaseerd op kruissteektechnieken. Tatriz is afgeleid van het Arabische woord tarza, dat ook kruissteek betekent. Sinds 2021 heeft het een plekje op de UNESCO-lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed. Tatriz is dus veel meer dan louter een borduurwerk met esthetische waarde.

Vroeger was tatriz vooral een ambacht en een teken van identiteit: elke streek had eigen technieken, motieven en stoffen, waardoor je aan een jurk kon afleiden waar de draagster vandaan kwam. Het fungeerde als een taal die zorgvuldig doorgegeven werd van moeder op dochter. De patronen vertelden niet enkel een verhaal van afkomst en familie, maar weerspiegelden ook het dagelijkse leven in de landelijke streken. Veel patronen van tatriz zijn dan ook geïnspireerd op de natuur: ze verbeelden wilde bloemen, vogels of het platteland. Op sommige thobes, Arabische jurken en gewaden, schittert de bloem van de vogelmelkplant op de borstpanelen: een klein, verfijnd motief dat generaties vrouwen verbindt met hun land. Zo schittert ook de sinaasappel uit Jaffa op een van de kledingstukken in de tentoonstelling. Ooit was de sinaasappel een trots exportproduct, maar vandaag is het een geladen symbool. Die omslag kwam na de Nakba, de massale verdrijving van Palestijnen tijdens de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948. Vanaf dat moment kreeg de sinaasappel, maar ook tatriz zelf, een nieuwe politieke lading.

Tatriz is voor de drager een tastbaar bewijs van Palestijnse cultuur en identiteit. Vandaag staat het symbool voor verzet en solidariteit. Ook de keffiyeh, oorspronkelijk een hoofddeksel dat als bescherming diende tegen bepaalde weersomstandigheden, groeide uit tot een teken van samenhorigheid en solidariteit. Hij duikt nu vooral op om de Palestijnse cultuur te vieren en solidariteit te tonen met Gaza.

De tentoonstelling toont dat de traditie geen afgesloten hoofdstuk is, maar blijft voortleven door moderne modeontwerpers en nieuwe generaties die het erfgoed een hedendaagse vorm geven. Je wandelt er langs traditionele gewaden, sieraden zoals zilveren juwelen en amuletten, en andere accessoires, maar ook langs recentere creaties die tonen hoe ontwerpers blijven voortbouwen op die eeuwenoude taal. Als bezoeker krijg je een helder beeld van hoe tatriz zich doorheen de jaren heeft ontwikkeld. Palestijns borduurwerk kreeg misschien een nieuwe betekenis, maar verloor zijn oorsprong nooit.

Wie de verfijning van de patronen en de verhalen die ze dragen in detail wil ervaren, moet zeker Embroidering Palestine zelf bezoeken. dwars raadt de tentoonstelling zeker aan!