SMIJTEN MET DOLFIJNEN: OP SAFARI DOOR DE WISKUNDIGE WILDERNIS

Wanneer je de deur van het bureau van Eelbode opent, wandel je het meest prototypische bureau van een wiskundige binnen. Elke vierkante centimeter beschikbare oppervlakte is bedekt met papers, losse kladbladeren en lege tassen koffie: “Zoals het hoort”, klinkt het. Aan de muur zie je foto’s van Einstein en een whiteboard volgeklad met formules, diagrammen en soms letterlijke Japanse symbolen. Eelbode is al zeventien jaar professor aan Departement Wiskunde en ontvangt elk jaar de eerstejaarsstudenten die beginnen aan de bachelors Fysica en Wiskunde. Daarnaast verzorgt hij ook de wiskundige vakken van de academische masters en daardoor staat hij rechtstreeks aan het eindproduct én aan de toekomst van het middelbare wiskunde­onderwijs. De ideale persoon dus om ‘t een en ‘t ander te zeggen over het belang van wiskunde in de maatschappij.
 

creativiteit is de echte schoonheid

Wanneer iemand zegt dat die graag wiskunde doet, is de reactie vaak dezelfde: “Of mensen lopen weg, of ze zijn bereid om te luisteren, maar haken vrij snel af”, vertelt Eelbode. Hoewel de professor niet meteen iemand de schuld wil geven – de leerplannen zijn nu eenmaal wat ze zijn – ligt de kiem van die afkeer volgens hem deels in het middelbaar onderwijs, waar wiskunde vaak wordt gereduceerd tot louter rekenwerk. “Dingen worden je door de strot geramd”, stelt Eelbode vast.

Het creatieve aspect is wat volgens de professor echt ontbreekt. Wiskunde op school voelt vaak als een invulboek, terwijl het eigenlijk een ontdekkingstocht zou moeten zijn. Hij haalt het voorbeeld aan van de groepentheorie, die in sommige middelbare richtingen al gegeven wordt. Het is een onderwerp dat niet zozeer draait om eindeloze berekeningen, maar om het begrijpen van abstracte structuren. Zo stelt het de student in staat om eens op safari te gaan in een wereld van logica en patronen, zoals het oplossen van een puzzel, wat op zich ook gewoon wiskunde is. Die verschuiving van focus, van mechanisch rekenen naar creatief puzzelen, is volgens Eelbode essentieel om de negatieve connotatie eindelijk te doorbreken.
 

het geheime ingrediënt van de wiskundedocent

Tijdens het interview ben ik letterlijk omringd door meerdere Gobelijntjes: de prestigieuze prijzen voor beste docent aan de faculteiten van UAntwerpen. Eelbode is de tel inmiddels bijna kwijt, maar zijn filosofie achter dit succes zeker niet. Wat is zijn geheime recept? “Een student die naar de les komt, moet meerwaarde krijgen ten opzichte van het louter lezen van de cursus”, legt hij uit. Voor hem betekent dat een mix van humor, bereikbaarheid en vooral het verkleinen van de afstand tussen docent en student. “Als ik na de les zeven mensen moet helpen met vragen, dan eet ik mijn boterhammen twintig minuten later, maar die zeven mensen zijn wel geholpen en daarvoor doen we het ook”, zegt Eelbode trots.

Voor Eelbode is de metafoor het krachtigste wapen van de wiskunde­docent. Hoewel sommige wiskundigen huiveren bij de gedachte aan simplificatie, ziet hij juist de noodzaak ervan in. “De kracht van een goed beeld is veel meer waard dan het niet doen uit schrik om in te boeten op correctheid”, stelt Eelbode. Een memorabel voorbeeld is de stelling van Bolzano¹. Waar die normaal abstract en droog klinkt, spreekt Eelbode in zijn les over ‘smijten met dolfijnen’. “Jaren later herinneren studenten zich die dolfijnen nog”, lacht hij. Het is precies die beeldende taal die de abstracte theorie omvormt tot iets tastbaars, waardoor het begrijpbaar wordt voor iedereen en zo een zaadje plant dat later kan uitgroeien tot echt begrip.
 

is rekenen nog van deze tijd?

Wanneer het gesprek onvermijdelijk evolueert naar de opkomst van AI en haar rol in het onderwijs, waarschuwt Eelbode voor blind vertrouwen op taalmodellen. Hoewel hij AI ziet als een handig hulpmiddel voor het ‘intellectuele bandwerk’, vreest hij dat studenten iets essentieels verliezen: de koppigheid om het probleem zelf te kraken. “De belangrijkste momenten in je leerproces zijn exact die momenten van frustratie. De momenten dat je in je bed ligt te malen omdat je een oplossing niet vindt”, legt hij uit. Die worsteling uitbesteden aan een chatbot berooft de student van de uiteindelijke beloning. “De aha-erlebnis heb je veel minder als je alles aan AI toevertrouwt. Je moet daar soms even doorheen.” Eelbode schrijft AI in de klaslokalen echter niet volledig af: “De vooruitgang is er en we kunnen het toch niet stoppen.” Wat belangrijk zal blijven, is een kritische basis behouden. Je moet de regels kennen om de checks and balances te kunnen uitvoeren. Wiskunde blijft zo, ook in een gedigitaliseerde wereld, de ultieme training in logisch denken.

Voor wie zelf op ontdekkingstocht wil, tipt Eelbode kanalen op YouTube als 3Blue1Brown, Numberphile en Stand-up Maths, die quote unquote moderne wiskunde met verbluffende visualisaties en met een gezonde dosis humor laagdrempelig maken. Zelf de magie ontdekken? Elke laatste woensdag van de maand ben je vanaf 19u welkom op de MathsJam in Agora Caffee, waar de safari op zoek naar rekenmonsters en puzzelbeesten pas echt begint. 

¹Voor de geïnteresseerden luidt deze (geen stress, er volgt geen examen): 
∀𝑓:[𝑎,𝑏]→ℝ[𝑓∈𝐶([𝑎,𝑏])⇒∀𝛾∈ℝ((𝑓(𝑎)≤𝛾≤𝑓(𝑏))∨(𝑓(𝑏)≤𝛾≤𝑓(𝑎)))⇒∃𝑐∈[𝑎,𝑏]:𝑓(𝑐)=𝛾]
Of à la Eelbode: “Als je dolfijnen door een raam smijt, dan breekt je venster, toch?”