![[EREDOCTORATEN 101] (© [Lina Goethals] | dwars)](/sites/default/files/eredoctoraten.jpg)
“Er was eens een meisje van twaalf”, begint dr. Wanda de Kanter haar masterclass, “dat in een groot kasteel woonde. Tenminste ... zo leek het. In werkelijkheid was het een kostschool. Er waren oudere jongens van zeventien die zeiden: ‘Meisje, je hoort er helemaal niet bij. Je ziet er stom uit met je scheiding in het midden en je paardenstaart. Je moet gewoon een sigaret gaan roken.’” Meer dan vijftig jaar later gebeurt het toen nog ondenkbare: datzelfde meisje, tegenwoordig longarts en activiste, ontvangt een eredoctoraat voor haar inzet tegen de tabaksindustrie. Hoe is een onzeker, rokend meisje uitgegroeid tot een internationaal antirook-icoon? En nog belangrijker: wat kan ze ons leren over de strijd tegen de tabaksindustrie?
De Kanter stopte dankzij haar dochter op haar 47ste met roken, schreef boeken en richtte een stoppen-met-rokenpoli op. “Maar de kraan bleef openstaan. Niemand doet er iets aan.” Daarom trok ze naar de politiek, maar realiseerde zich: “Er is een totale politieke onwil.” Ze vroeg zich toen af waarom, maar vandaag kent ze het antwoord. “Op het moment dat je de tactieken van de tabaksindustrie ziet, weet je: het is geen vrije keuze, het is een maligne industrie.”
Roken is dus geen vrije keuze. “Het is zo onrechtvaardig. Niemand weet het. Mensen worden zo verkeerd voorgelicht dat ze zelfs zeggen: ‘Het is mijn schuld dat ik kanker krijg.’ Er is maar één schuldige en dat is de tabaksindustrie.” Net dat schuldgevoel drijft haar in de strijd. Niet tegen het individu, maar tegen de industrie en haar arglistige tactieken, zoals vapes met suikerspin- en regenboogsmaak gericht op kinderen.
Wat zou De Kanter anders doen als zij minister van Volksgezondheid was? “Naast een allesomvattend en-enbeleid – hogere prijzen en betere handhaving – blijft het belangrijkste dat de lobby van de tabaksindustrie gestopt moet worden. Zo moet er geen overleg mogelijk zijn tussen de overheid en de industrie.”
Ondanks de jaarlijkse acht miljoen tabaksdoden wereldwijd is er een gebrek aan draagvlak vanuit de politiek. Dan maar een omweg? “Mensenrechten kunnen wel de aandacht trekken: in Malawi werken kindslaven voor de tabaksindustrie, wat al leidde tot een rechtszaak door een Engels mensenrechtenkantoor. We hebben geen plantages in België en Nederland, maar we kunnen wel leren van hun rechtszaken”, zegt ze.
Meer dan vijftig jaar na haar eerste sigaretje laat Wanda de Kanter zien dat de strijd nooit bij het twaalfjarig meisje had moeten liggen, en ook niet bij de roker vandaag. Het echte gevecht speelt zich af achter de schermen, bij een industrie die haar tactieken als een kameleon aanpast en zo de kraan openhoudt. Of ze te verslaan is, blijft de vraag – maar dat iemand het probeert, begon ooit met een meisje dat er gewoon bij wilde horen.
- Login om te reageren