RECAPITULEREN

Iets waar − naar mijn bescheiden mening − iedereen zich van bewust dient te zijn. Zoals de parallellen tussen de gravitatiewet van Newton en de wet van Coulomb, het getal e en de normale verdeling die overal opduiken ... De natuur zit prachtig in elkaar en taal ook.  

Dus, sta me toe om vol enthousiasme de link te leggen tussen die cappen en kappen. Een kapittel is een hoofdstuk, wat komt van het Latijnse caput (hoofd). Wanneer een natie, leger, ploeg … zich wil overgeven, capituleert het. Er zijn voorwaarden verbonden aan die overgave, dus die worden in geschreven vorm vastgelegd; een boekje met hoofdstukken. Recapituleren is bijgevolg het opnieuw overlopen of herzien van die vastgelegde afspraken en hoofdstukken.  

In een ver vervlogen tijd, toen onze hersenen niet met de dag kleiner werden door AI-slop en er op een markt in Wuhan een zieke vleermuis werd opgepeuzeld, vroeg ik naar de link tussen kapittel, capituleren en recapituleren aan een leerkracht Nederlands die mij het antwoord schuldig moest blijven. Ga het maar na met de Wayback Machine, Google kon toen ook geen soelaas bieden. De legende wil dat de man er een nacht slaap aan heeft opgeofferd en in stoffige, papieren naslagwerken (beeld je dat nu eens in) een verklaring zocht tot hij op deze etymologische parel stuitte.  

Leuk, denk je nu. In het beste geval heb je zelfs iets bijgeleerd. Maar veel meer ogenschijnlijk niet-verwante woorden zullen er wel niet meer bijkomen, is de volgende gedachte. Awel, je bent abuis. Caput (als in: aan het hoofd/bovenaan) leidt tot onder andere cap (pet), cap (limiet), chapter, escape (niet meer onder een kap), chef, chief, caudillo, handkerchief, mischief, chaplain, precipitation, achieve, achever, (motor)kap, kaap, capuchon, cape, kapucijnaapje, monnikskapspier, décapiter, capital, per capita, kapucijner, kapel, kapitaal, kapitein, cadet (kleine chef), (bi)(tri)(quadri)ceps, kapitoolbestorming, kapper, zelfs cappuccino! Ik ben ontroerd.  

Die cappuccino komt trouwens van de bruine kleur van de mantel van de minderbroeders kapucijnen. Voor hetzelfde geld dronken we dus kakuccino. 

En dat allemaal terwijl we om een letterlijk hoofd aan te duiden wel tête, head, hoofd of kop hebben. Ik daag je uit om een familie met grotere en meer verspreide betekenissen van woorden te zoeken.