EPISTEMISCH

Epistemisch komt van het oud-Griekse woord epistèmè, wat ‘kennis’ betekent. Het woord duikt voor het eerst op in de werken van Plato. In zijn ideeënleer maakte hij onderscheid tussen echte kennis en opinies (doxai). Kennis was iets dat zeker was, omdat dat volgens hem uit een wereld van tijdloze vormen kwam. Opinies daarentegen waren iets onzekers, omdat die uit een wereld van sensatie kwamen. Ook Aristoteles sprak over epistèmè in zijn werken. Daar doelde hij op wetenschappelijke kennis als ‘weten om te weten’ en niet iets dat gericht was op een praktisch nut. De ideeën van die twee filosofen vormden de basis voor de kennistheorie, ook bekend als epistemologie. Dat is de wetenschapsfilosofie die zich bezighoudt met onderzoek naar kennis. 

Als epistemisch denker binnen die filosofie moet je je afvragen: wat is kennis? Wel, dat is alles wat je leert en onthoudt. Het is de informatie die je vergaart, beschrijvingen en vaardigheden die je door ervaringen of je studie hebt gekregen. Als student moet je wel onthouden dat kennis niet absoluut is en dat het vergaren ervan uitdagender is dan je zou denken. Neem het van mij aan. Het is een grote epistemische kwestie. 

Kennis is opgebouwd uit feiten. Die zouden in principe waar moeten zijn, maar ze kunnen evengoed onwaar of onvolledig zijn. Dat is in de academische wetenschap een veelvoorkomend probleem. We hebben een zekere kennis over de geschiedenis, maar onthoud dat die onvolledig is. Doordat bepaalde bronnen verdwenen of nog verborgen zijn. Ook in het dagdagelijkse leven is omgaan met feiten geen eenvoudige klus. Op tv zie je populistische politici die afkomen met cijfers en feiten, waarvan het niet zeker is of die correct zijn. Vaak spelen ze zelfs in op jouw gevoelens, beter bekend als post-truth. Die situaties zijn duidelijke voorbeelden van epistemische obstakels. 

Een belangrijke vaardigheid om met epistemische kwesties om te gaan in jouw opleiding en het dagelijkse leven, is kritisch denken. Docenten zullen dat tijdens de lessen nog eens sterk benadrukken. Stel je altijd de vraag waar de feiten vandaan komen, verifieer ze met andere bronnen en trek vervolgens de juiste conclusie. Je kan best kritisch zijn, voornamelijk tegenover academici. Een onderdeel van hun beroep is namelijk om zich kwetsbaar op te stellen en zo hun eigen onderzoek te laten weerleggen. Door die methode toe te passen, kom je steeds dichter bij de waarheid waar iedereen recht op heeft.