Steven heeft een achtergrond in de Biomedische Wetenschappen en doctoreert nu aan de faculteit Wetenschappen. Voor zijn onderzoek nam hij structurele en functionele MRI-scans van kosmonauten, voor en na een ruimtereis. Zo kon hij verschillende veranderingen in hun lichaam registreren. De Russische kosmonauten – ze wensen liever geen astronauten genoemd te worden – verbleven één shift, oftewel zes maanden lang, in het International Space Station (ISS). Er werden twaalf personen geobserveerd. Voor drie van de proefpersonen was het de eerste keer dat ze een ruimtereis maakten, zogenaamde first time flyers. Tot een half jaar na terugkomst op Moeder Aarde werden de kosmonauten opgevolgd. Hoewel zowel ruimtereizen als magnetische resonantiebeeldvorming (MRI) al meer dan vijftig jaar mogelijk zijn, is Stevens onderzoek nog steeds pionierswerk. Enkel NASA voert ook zulke scans uit. 

Stevens eerste paper behandelt de veranderingen in de samenstellingen van weefsels in het brein. Na de opnames vielen de volumeveranderingen meteen op. Op de scans is te zien dat de ventrikels, de hersenkamers, zijn vergroot. Hierin vloeit het cerebrospinaal vocht (CSV). Deze vloeistof of liquor, zoals het ook vaak genoemd wordt, heeft beschermende eigenschappen en heeft een transportfunctie in het brein. Er is ook onderaan het brein meer ruimte ontstaan, en bovenaan minder. De hersenen zijn dus in de schedel een stukje naar boven verplaatst. 

Het is al langer bekend dat tijdens verblijf in de ruimte een vochtophoping in de bovenste helft van het lichaam plaatsvindt. Dit is een normaal fysisch effect. Op aarde wordt alles omhoog gepompt tegen de zwaartekracht in. In de ruimte ontbreekt deze kracht. Hierdoor wordt alles meer naar boven gestuwd, richting het hoofd. Een bijkomend fenomeen is een verminderde heropname van het CSV, die beschermende vloeistof dus. Normaal gezien wordt deze bovenaan het brein opnieuw geabsorbeerd. Door die stuwing naar boven ontstaat er een compressie van dit reabsorptiegebied.

Steven vindt het jammer dat ze de kosmonauten niet meteen kunnen zien nadat ze geland zijn. De Antwerpse onderzoeksgroep waartoe hij behoort, doet haar eerste metingen pas op de negende dag na de landing. Dan is het brein echter al voor een deel genormaliseerd. Wel hebben ze op dit eerste meetpunt kunnen vaststellen dat er een toename van het CSV in de hersenkamers is. Na verloop van tijd herstelt dit, maar tot een half jaar na de ruimtereis is dit nog niet terug naar het normale niveau gezakt. Dat heeft mogelijk invloed op langere termijn. Een ander voorbeeld van de effecten van ruimtereizen, is het ontstaan van oogproblemen na terugkeer. Dat is toe te schrijven aan vochtophoping. Er is dan een verschil in de druk die uitgeoefend wordt op de ogen en de hersenen en dat kan voor ongemakkelijkheden zorgen. 

Tot nu toe vreest Steven niet voor de gezondheid van de kosmonauten, mits de nodige maatregelen genomen worden. Vooral bij first time flyers zijn de effecten van gewichtloos zijn in de ruimte merkbaar. Bij kosmonauten die de aarde vaker verlaten hebben, lijken deze effecten minder sterk. Het is nog onbekend hoe het lichaam zal reageren op ruimtereizen die langer dan een jaar duren. Op dit moment staat vast dat de lichamelijke veranderingen die een half jaar ruimtereizen veroorzaken, geen blijvende gezondheidsproblemen met zich meebrengen. Maar na een jaar – of wie weet hoelang we in de toekomst in de ruimte kunnen verblijven – misschien wel. Het uitzetten van de ventrikels kan je als een soort buffersysteem zien: het beschermt ons brein. Handig dat onze hersenen zo goed voor zichzelf kunnen zorgen. Het vermogen van de mens en zijn brein om zich aan te passen is groot. Deze veerkracht is een sleutel tot het functioneren van de mens. Tot nu toe is de mensheid geëvolueerd met de aanwezigheid van zwaartekracht. Als deze factor wegvalt, zal het lichaam zich plots heel anders moeten gaan gedragen.

In een tweede paper zal Steven uit de doeken doen wat de functionele veranderingen zijn in de hersenen. Met functionele MRI-scans worden daarvoor opnames gemaakt van de relatieve bloedtoevoer. Het volgend onderzoek is gefocust op het evenwicht, een van de meer complexe systemen die verstoord kunnen raken door een verblijf in de ruimte. Daarover mag dwars echter nog niet te veel zeggen, want Steven en zijn onderzoeksgroep doen dat binnenkort zelf!

Dans!

Onder de rode gloed van een xenonlantaarn

Wordt in een spiegel geschilderd

Met heftige stroken en dikke verf

Komt langzaam een canvas te bestaan

Iedere lijn van zwart steekt helder af tegen de nacht

De reflectie breekt duizend keer

Onthult wat ik niet zien kan, mag

Een druppel spettert uiteen op zichzelf

Heel even mag ik naar je kijken

Hoe je meest jezelf bent

Hoe je Fuck You naar de wereld roept

Heel even daag je me liefkozend uit

Dag professor! U heeft een serieus oeuvre. Hoe blaast u stoom af in uw vrije tijd?

Dat doe ik vrij letterlijk, ik speel namelijk jazz op blaasinstrumenten: saxofoon en klarinet. Daarnaast beoefen ik ook piano en zing ik. Twee keer per week ga ik naar de muziekschool in Lier. Een keer per week speel ik in een bandje. Gewoonlijk vervoeg ik me zondagochtend bij de fanfare van Boechout, een vrolijke bende met vooral salsa- en balkanmuziek.

Bij geneeskunde kan ik niet anders dan aan het ingangsexamen denken. Was dat voor u een struikelblok?

Er was toen nog geen ingangsexamen voor geneeskunde! Voor mijn ingangsexamen als ingenieur was ik er wel van de eerste keer door, dus daar ben ik niet over gestruikeld.

Wat voor student was u zelf?

Ik was absoluut niet iemand die op zijn achttiende wist wat hij wou doen, au contraire. Eigenlijk was het mijn droom om pure wiskunde te kunnen combineren met filosofie. Mijn ouders raadden me dat heel hard af, omdat ik 'daar nooit mijn boterham mee ging verdienen'. Toen ben ik te braaf geweest en ben ik als compromis voor ingenieur gaan studeren. Dat was absoluut geen succes, na één jaar ben ik met geneeskunde begonnen. Toen wist ik ook nog niet goed wat ik wilde doen. En met geneeskunde kan je nog later – véél later – kiezen. 

Wat was voor u de trigger om aan onderzoek te beginnen doen?

Ik heb pas laat in mijn carrière gedoctoreerd, in 2006, maar ik was altijd al nieuwsgierig. Al vroeg in mijn klinische loopbaan heb ik trainingen gegeven over verslavingen en heb ik enkele boeken gepubliceerd. Mijn belangrijkste drijfveer was dat er héél weinig op academisch niveau over verslaving werd nagedacht en gehandeld. Ik zocht naar proffen die daarmee bezig waren, maar die waren er niet in Vlaanderen. De volgende stap was om erop te promoveren. Een van mijn missies is dat die belangrijke en gemarginaliseerde problematiek meer academische aandacht krijgt. Ondertussen is er wel meer belangstelling, maar Vlaanderen hinkt toch achterop.

Hoe start u uw dag?

Mijn ochtendritueel is dat ik – een beetje gedwongen door mijn vrouw – met de twee honden ga wandelen. De jongste is een Irish Terriër en de oudste lijkt daar erg op, maar die hebben we geadopteerd uit een asiel. Daarna ontbijt. Als er tijd voor is, lees ik een krant en dan check ik systematisch mijn mails. Ik woon op zeven minuten van mijn werk, en dan loopt dat zo door tot een uur of tien 's avonds.

Uw vakgebied is verslaving. Verandert dat de manier waarop u omgaat met alcohol?

Ja, dat remt me wel. Graag drink ik een glaasje goede wijn, maar ik ben wat alerter, net omdat ik alle mogelijke nadelen ken.

Is er een bepaald drankje waar u zeker geen nee tegen zou zeggen?

Ik zeg tegen veel ja. Ik probeer dat met mate te doen, net omdat er zoveel lekkere dingen zijn. Goed eten en goed drinken met mate... ik zit niet in het kamp van de geheelonthouders. Maar tegelijkertijd moet je je wel bewust zijn van wat 'met mate' inhoudt.

Stel dat u één iemand kan uitnodigen om bij u te komen eten – levend, dood, beroemd, maakt niet uit. Wie schuift er bij u aan tafel?

Daar heb ik eigenlijk nooit over nagedacht. Ik denk dat het wel iemand zou zijn uit de muziekwereld, of iemand die twee- tot drieduizend jaar geleden leefde. Dat fascineert mij enorm: hoe hebben mensen vroeger geleefd? Ik zou dat ongelofelijk interessant vinden om met zo iemand ne klap te doen.

Wat is een belachelijke guilty pleasure van u?

Belachelijke dingen? Ik heb nogal wat "onvolkomenheden" en doe heel veel belachelijke, onnozele dingen. Ik shop graag: elke dag ga ik naar de Delhaize, da's bijna pathologisch! Maar ik kook dan ook wel elke dag. Ik zit graag voor de tv leeg te lopen. Ik kijk meer tv dan nodig is op de weinige momenten dat ik kan. Dan kijk ik heel regressieve dingen. Talkshows, rampenfilms, waarop ik denk: my God, wat zit ik hier nu te doen? En ik hoor graag slijmliedjes, met een heel romantische melodie. Een beetje tegenstrijdig wellicht, want ik speel zelf jazz. Ik kan zeer ontroerd raken door Charles Aznavour, bijvoorbeeld. Enfin, een vat vol guilty pleasures.

Om af te sluiten: welke saus moet er bij uw frietjes?

Als de kids nog eens thuiskomen en er worden frieten gehaald, zijn daar altijd bitterballen en kaaskroketten bij. En dan vraag ik stiekem om pickles mee te nemen.

"In Antwerp we speak diamond" en dat al sinds 1447. Hier passeert jaarlijks 80 procent van de ruwe en de helft van de geslepen diamanten; de bijnaam 'diamantstad' is dus niet gestolen. Maar diamonds are not forever. Ze groeien niet aan de bomen en de aarde herbergt maar een beperkte hoeveelheid. Wat als de voorraad uitgeput raakt? 

Los van synthetische alternatieven, hebben wetenschappers ontdekt dat hoewel aardse diamanten zeldzaam zijn, buitenaardse dat niet zijn. In het universum zweven ontelbare nanodiamanten en ook meteorieten die neervallen op aarde en soms diamanten bevatten. Wetenschappers voorspellen ook dat er buiten ons zonnestelsel planeten bestaan die volledig uit deze edelsteen opgebouwd zijn. Maar ook planeten in ons eigen zonnestelsel bevatten diamanten. Zo toonden wetenschappers aan de hand van experimenten aan dat er zich op Saturnus, Jupiter, Uranus en Neptunus een vreemd natuurverschijnsel voordoet: het regent er diamanten. 

Op Saturnus en Jupiter start diamantvorming als bliksem methaan in koolstof verandert. Die koolstof valt naar beneden en door toenemende druk ontstaat eerst grafiet en later diamant. De diamanten blijven vallen tot de druk en temperatuur zo hoog zijn dat de edelstenen vloeibaar worden. Ook op deze planeten zijn diamanten dus niet forever. Neptunus en Uranus zijn veel kouder en bestaan uit vaste kernen omringd door dikke lagen ijs vol waterstof en koolstof. De diamanten worden gevormd wanneer deze stoffen diep onder de oppervlakte met extreme druk te maken krijgen. Ze zinken en blijven groeien tot ze op de vaste kern van de planeet botsen en ophopen tot heuse diamantbergen.

Die bergen ontginnen lijkt sciencefiction, maar steeds meer overheden maken van mijnen in de ruimte een prioriteit. In 2015 kregen Amerikaanse burgers de toestemming om buitenaardse grondstoffen te bezitten. In 2017 stelde Luxemburg de eerste wetten op over ruimte-ontginning en begin maart 2019 startte Rusland hierover gesprekken met Luxemburg. Buitenaardse diamantmijnen zijn minder futuristisch dan gedacht, maar of de aardbewoners zich het motto 'un pour tous et tous pour un' zullen toe-eigenen of eerder het individualistische 'ieder voor zich', valt nog af te wachten. Wordt ontginning in de ruimte de nieuwe gold rush en kopen we binnenkort diamanten van Uranus? Als het aan mij ligt, laten we die diamanten waar ze zijn, maar diamantenregen? Die wil ik wel eens met eigen ogen zien!
 

vlot met velo 

Het begon allemaal met de stadsfietsjes van Velo. Elke student kent ze wel, die kleine rode fietsjes die je verspreid over de hele stad vindt. Erg gemakkelijk, zolang er een fietsstation in de buurt is en er wel degelijk Velo’s zijn. Voor 49 euro heb je een jaarabonnement (voor 4 euro heb je een dagpas, voor 10 euro een weekpas). Studenten krijgen geen speciale prijs, maar het is best voordelig vergeleken met de andere opties. Daarnaast moet je ook op je tijd letten. Wanneer je langer dan een half uur fietst, komt er een surplus bovenop. Nog een nadeel zijn de wachtlijsten. Om de efficiëntie van hun fietsen te verzekeren, had de stad Antwerpen een wachtlijstsysteem ingevoerd: je moest wachten op je abonnement tot er nieuwe plaatsen vrijkwamen. Tegenwoordig zijn de wachtlijsten gelukkig niet meer zo lang en krijg je vaak vrijwel meteen je abonnement. 

Een Velo is dus vooral handig wanneer je vlot korte afstanden wilt doen, tussen plekken waar fietsstations aanwezig zijn. Daarbij draag je ook je steentje bij aan je ecologische voetafdruk en struikelen de mensen niet over je fiets, aangezien je deze op een vaste plek moet terugzetten. 

classy met cloudbike

Omdat er voor Velo enorm lange wachtlijsten waren, startten Jim Briels en Max Machtelinckx in samenwerking met de BMW-garage Jorssen hun eigen fietsendeelsysteem. Je hebt ze wellicht al gezien in de stad, die mooie lichtblauwe fietsen. Klassevoller, comfortabeler en makkelijker te huren, want alles gebeurt via je smartphone. Dat comfort heeft wel een prijskaartje. Bij Cloudbike heb je geen jaarabonnement, maar een driemaandelijks abonnement aan 20 euro (op een jaar tijd kost dit je dus 80 euro). Dat is bijna het dubbele van Velo op jaarbasis. Claim je de fiets langer dan 40 minuten, dan betaal je 5 cent per minuut bovenop je abonnement. Je fiets parkeren kan je enkel in de begrensde zones die je te zien krijgt via de app. Gelukkig zijn er wel een 50-tal van die drop zones binnen en rond Antwerpen en kan je je fiets meestal makkelijk kwijt.

slim met swapfiets

Maar er is meer! In Antwerpen vind je vandaag ook overal fietsen met een blauwe voorband. Dit zijn Swapfietsen. Waar Cloudbike en Velo gebruikmaken van een deelsysteem, gaat Swapfiets voor een leasingprogramma. Wanneer je de fiets huurt, is deze ook echt de jouwe zolang je ervoor betaalt. Handig wanneer je bijvoorbeeld op kot zit, maar je eigen fiets van thuis niet tot in Antwerpen krijgt. Nog een bonus is het feit dat ze een studententarief aanbieden; voor 15 euro per maand is deze fiets van jou. Gaat je fiets stuk, dan wordt hij gratis gerepareerd of vervangen (lees: geswapt) door iemand van het Swapteam, en je bent bovendien ook verzekerd tegen diefstal. Klinkt allemaal heel mooi, de vraag is alleen of je 15 euro per maand wilt spenderen aan een fiets. 

snel met scooty

Moet het allemaal iets gezwinder gaan voor jou, of leg je een langere afstand af, dan is Scooty misschien iets voor jou. Zowel in Antwerpen als in Brussel vind je deze elektrische deelscooters waarmee je op een groene en snelle manier de stad kunt doorkruisen. Je betaalt eenmalig 2,99 euro registratiekosten en daarna 25 cent per gereden minuut (en 5 cent per minuut dat je pauzeert). Bovendien krijg je bij je registratie 20 minuten gratis rijtijd om de scooters uit te testen. Momenteel is er jammer genoeg geen studententarief, maar er zouden binnenkort wel abonnementen volgen. De scooters zijn volledig elektrisch en dragen dus bij aan het verminderen van de uitstoot. 

Toch zijn er aan dit systeem ook enkele nadelen verbonden. Zo moet je minstens 18 jaar oud, in het bezit van een rijbewijs B én een kredietkaart zijn (iets wat niet elke student op zak heeft). Je kan je scooter ook niet zomaar overal neerzetten. Net als bij Cloudbike mag je je rit enkel beëindigen binnen een zogenaamde 'Business Area' die aangegeven staan in de applicatie. 

Heb je een rijbewijs maar ben je onervaren op een scooter, dan zorgt Scooty er wel voor dat je een gratis initiatie kan volgen zodat je veilig de weg op kan. In elke scooter zitten ook twee helmen zodat jij en je eventuele passagier beschermd zijn. 

behendig met bird

Snel zijn, maar geen rijbewijs? Misschien zijn de steps van het Amerikaanse Bird dan wel iets voor jou. Na Parijs, Brussel en Wenen was Antwerpen de vierde Europese stad waar Bird neerstreek. Deze elektrische steps maken het makkelijk om je behendig door de stad te bewegen zonder dat je daarvoor een rijbewijs of enige fysieke energie nodig hebt. Om een ritje te starten betaal je 1 euro en daarbovenop betaal je 15 cent per minuut dat je de step gebruikt. Je kan de steps wel enkel tussen 4 uur ‘s morgens en 22 uur ‘s avonds gebruiken. ‘s Nachts worden ze van de straat gehaald om ze op te laden. 

Met een elektrische step ga je ook snel vooruit, maar liefst 18 kilometer per uur. Daarom is het aangeraden om een helm mee te brengen, wat niet zo handig is wanneer je onverwacht een Bird nodig hebt. 

prettig met poppy

Ten slotte zijn er sinds 2017 ook deelwagens te vinden in het Antwerpse, onder de naam Poppy. De flashy Audi’s en Volkswagens zijn opmerkelijk aanwezig in en rond de stad en vormen een goede manier om jezelf comfortabel te verplaatsen binnen en buiten Antwerpen. Qua kost is het erg duidelijk: je betaalt 33 cent per minuut, tenzij je meer meer dan 200 kilometer aflegt, dan komt er een extra kost van 25 cent per minuut bij. Prijzig, maar je krijgt er ook wat voor terug: een elektrische of op CNG-rijdende (compressed natural gas) auto met ruime koffer en het comfort van een nieuwe wagen. Tegenwoordig biedt Poppy ook scooters aan. Daarvoor betaal je, net als bij Scooty, 25 cent per minuut. 

Als student kan Poppy handig zijn wanneer je je in groep verplaatst, een langere afstand moet afleggen of iets zwaars moet verplaatsen, wat moeilijker is met de andere opties. Maar hoe studentvriendelijk is Poppy? Je hebt uiteraard een rijbewijs nodig, dat is logisch. Ook heb je een kredietkaart nodig (prepaid wordt niet aanvaard), wat het net dat tikkeltje minder studentikoos maakt. Ook is er (voorlopig) geen studententarief, wat het aantrekkelijker zou kunnen maken voor de studenten.

groen, groener, groenst?

Al die groene oplossingen zijn natuurlijk een geweldige vooruitgang voor de stad en dragen allemaal op hun eigen manier bij aan een kleinere CO₂ uitstoot. Toch kan je je ook wel enkele vragen stellen bij de overvloed aan opties. Wordt het niet te veel? Met al die fietsen, steps en scooters zie je op sommige plekken het voetpad niet meer, wat het alleen maar moeilijk en gevaarlijk maakt voor gewone voetgangers. Daarbij kan je je ook afvragen hoe ecologisch ze allemaal echt zijn. Zo rijden er bijvoorbeeld dagelijks verschillende wagens rond om ervoor te zorgen dat de fietsjes onderhouden worden en moet er ook een auto gebruikt worden wanneer de 'swapper' je kapotte swapfiets komt ophalen. Daarbij is het vervangen van je fiets door een elektrische scooter ook niet bepaald ecologisch, want je verbruikt nog steeds elektriciteit.

Dat de sharing economy in de lift zit, is een feit. We zien het in alle markten: van Netflix over Apple Music tot het delen van fietsen en auto's. Men gaat uit van een utopie waarin we zelf geen vervoersmiddelen meer zullen bezitten, maar deze zullen delen met de hele samenleving, om zo naar een groenere toekomst te werken. Je kan je afvragen hoe haalbaar dit idee is, en of mensen écht bereid zullen zijn om hun gewoontes zomaar te veranderen. Toch zijn deze mogelijkheden een stap in de goede richting en een reden te meer om de auto wat vaker thuis te laten en te kiezen voor een groener alternatief. 

Toen Noor Intisar aankwam in Antwerpen, bemerkte ze meteen dat UAntwerpen niet uitpakte met dichtkunst op de campus. Prompt zette ze de stap om campusdichter te worden, bijgestaan door onze cultuurdienst. Hiervoor schrijft ze gedichten over het reilen en zeilen aan de universiteit. Tijdens haar studie aan de Universiteit van Amsterdam had ze dezelfde taak op zich genomen en uit die ervaring put ze nu om haar nieuwe benoeming tot een goed einde te brengen. Een gelukje voor ons!

jong geleerd

De liefde voor het woord was van kinds af al aanwezig, vertelt ze. “Er is geen specifiek moment geweest waarop ik dacht: ‘Ik ga nu mijn pen pakken.' Het heeft er altijd al ingezeten. Alleen ontstaan op een gegeven moment de opportuniteiten om het aan de wereld te laten zien. Voor mij kwam dat moment in 2016, toen ik een volgersgroep kreeg op sociale media en ik mijn poëzie explicieter naar buiten kon brengen.” Taal is altijd een belangrijk element in haar ontwikkeling geweest. Haar ouders namen Noor als kind elke week mee naar de bibliotheek en voedden haar zelfs drietalig op. Emotie en taal zijn voor Noor van jongs af aan onlosmakelijk verbonden.

talig onbedaard

Noors grootste drijfveer om te schrijven is dat ze het simpelweg leuk vindt en het voor haar een belangrijke steun is. Als campusdichter wil ze de universiteit helpen om een creatieve uitlaatklep te vinden. “Met welke kunstvorm dat is, is voor mij niet belangrijk, maar het is wel van belang dat iedereen er een heeft. Zo worden mensen namelijk mentaal veerkrachtiger in hun ontwikkelingsproces. Als campusdichter kan ik dit onder de aandacht brengen en stapje voor stapje de creatieve ruimte op de universiteit vergroten.” Het ligt haar nauw aan het hart dat de universiteit een vaste structuur aanbiedt voor het ontwikkelen van emotionele weerbaarheid. Dat haar doctoraat aan Universiteit Antwerpen over een gelijkaardig onderwerp gaat, is dus geen verrassing.

Over twee jaar eindigt haar benoeming als campusdichter. Dat ze daarna nog betrokken wil blijven, staat al vast. “Ik wil de deur opentrekken voor de andere student-dichters in Antwerpen! Er moet een kader zijn en blijven waarin de poëtische stemmen van de universiteit zich zo krachtig mogelijk kan laten horen.”

Bij groepswerken bots je voortdurend op bepaalde types van medestudenten: hij die niet komt opdagen, zij die alles naar zich toetrekt en niet kan loslaten en degene die zich aan geen enkele van de deadlines kan houden. Samenwerken komt vaak neer op het overleven van een intensief verblijf in de hel op aarde. Deze survivaltocht is pijnlijk, frustrerend en haalt keer op keer het bloed van onder onze nagels. Echt verbazingwekkend is dat misschien niet. Vele lichtjaren geleden al, in het middelbaar, stuurde mijn leerkracht ons steevast op het pad der Franse testen met de zegening: “Ieder voor zich en God voor ons allen!” Steeds meer trekt onze samenleving echter het bovennatuurlijke jasje uit, waardoor iedereen moederziel alleen in de ijzig koude wind achterblijft, overgelaten aan zijn eigen lot.

Maar wanhoop niet: de homo sapiens heeft al meermaals op evolutionair vlak bewezen uitermate capabel te zijn in het zich aanpassen aan nieuwe omstandigheden. Anno 2019 heeft de drang om te overleven zich vertaald in het zich warm induffelen in een dikke laag van individualisme. In onze American Dream-maatschappij ben je zélf verantwoordelijk voor je succes en de beste strategie om dat te bereiken, is door iedereen voor je kar te spannen of om zij die mogelijk in je weg lopen genadeloos aan de kant te duwen. Samenwerken wordt dus ten sterkste afgeraden voor zij het willen halen. Met andere woorden: een spreekwoordelijke kus van de juf en een bank vooruit voor iedereen die het ellebogenwerk onder de knie krijgt en zo het eenzame plekje aan de top in zicht krijgt. 

De blitzkrieg der individualisering heeft ook de studenten soldaat gemaakt en bezet ondertussen alle regionen van het Hoger Onderwijs. Er zullen ongetwijfeld nog zeldzame schapen in wolfskleren rondgrazen in het universitair landschap, maar ze letten wel op dat ze hun hoofd niet boven het maaiveld uitsteken. De gevolgen zijn immers gekend, de bloederige beelden als stille getuigen op ieders netvlies gebrand: verscheurd door de wolven en aasgieren. Deze laten onvermijdelijk een spoor van vernieling achter op hun zoektocht naar samenvattingen, waarbij ze over lijken gaan. ‘Ieder voor zich’ is de modus vivendi die het gehaald heeft in de wandelgangen van Universiteit Antwerpen. Waarom zou je ook uit jezelf je notities delen met iemand waarvan je nog nooit gehoord hebt – laat staan dat je diens gezicht herkent van in de aula – als het enige wat telt die ene intellectuele soloprestatie op het moment van het examen is? 

Er zijn zo van die mensen die woordeloos ‘dance for me puppets, dance!’ kunnen uitroepen, puur op basis van charisma of een gezonde dosis schrikbewind.

Waarom zou je ook koffie gaan halen of de functie van porder op je nemen voor je medestudent(e), geveld door oververmoeidheid, als een in slaap vallende buur in je voordeel kan spelen wanneer je professoren een mooie Gaussverdeling in de punten nastreven? Idealisten zouden kunnen beweren dat groepswerken laten zien dat je samen sterk staat en met twee meer weet dan alleen. Daarentegen weet iedere student(e) ook wel dat die opgelegde samenwerkingsverbanden alleen maar goed zijn om tot het besef te komen dat handelen naar je frustraties die twelve years in Azkaban niet waard zijn. Hoogst zeldzaam zijn de gevallen waarin levenslange vriendschappen worden gesmeed, of de tot samenwerken veroordeelde groepjes zich het befaamde motto toe-eigenen van één van de meest succesvolle trio’s uit onze geschiedenis: “Un pour tous et tous pour un!”

Nochtans zijn de werkgevers die in een vacature neerpennen dat ze op zoek zijn naar iemand die egocentrisch en liefst zo anti-altruïstisch mogelijk is, eerder de uitzondering. Met mensen op een minimaal niveau kunnen samenwerken is immers een basisvaardigheid die meestal toch bijzonder geapprecieerd wordt. Van goede daden verrichten hoef je bovendien niet per se het gevoel te krijgen dat je uitgeperst wordt door iemand die ‘gewoon het spel speelt’. Niet (alleen) in de Temptation Island-betekenis, maar meer algemeen het spel des levens. Er zijn zo van die mensen die woordeloos ‘dance for me puppets, dance!’ kunnen uitroepen, puur op basis van charisma of een gezonde dosis schrikbewind. Wat wij studenten nodig hebben is een veilige ruimte waarin niet het individualisme, maar 'wederzijds eigenbelang' centraal komt te staan; een plek waar je je eigen voordeel kan opzoeken zonder dat van anderen te schaden. Als Universiteit Antwerpen de handelsplaats Goede Daden opricht, kunnen we voortaan vrolijk en gezwind de drie musketiers achterna.

Deze bazaar, centraal in Antwerpen gelegen, is dan the place to be voor alle studenten met kleine en grote noden en behoeftes, variërend in aard en dringendheidsgraad. De gezellige drukte van de ruilhandel die hier heerst, ademt de sfeer van gelijks- en eensgezindheid uit. De stemmen die een overeenkomst trachten af te sluiten, smelten samen tot het gegons van het mantra ‘samen sterk!’ Niks te gek of je kunt het hier vinden: dringend nood aan een samenvatting voor dat ene buisvak? Misschien loopt er hier wel iemand mee rond die even wanhopig op zoek is naar een tampon! Een crossroad demon hoeft er voor een snel dealtje niet meer aan te pas te komen. Je ziel mag je houden, alsjeblieft en graag gedaan. Een complimentje in ruil voor een condoom, het hoeft niet eens veel te kosten allemaal. Ook een troostende knuffel, Tipp-Ex, feedback op een paper en menselijke spellingscorrectors zijn steeds in de aanbieding. 

Zo kan iedereen aan den lijve ondervinden dat ‘it’s the small everyday deeds of ordinary folk that keep the darkness at bay… small acts of kindness and love’. Het studentenleven wordt op slag een stuk draaglijker; een samenwerkingsgezinde studentenwereld is geboren.
 

hoera voor de meester

De Dulle Griet is een werk van renaissanceschilder Pieter Bruegel de Oude uit 1563. Het werk bevond zich eind zestiende, begin zeventiende eeuw in een kunstcollectie te Praag, waar het tijdens de Dertigjarige Oorlog werd gestolen door Zweden. Pas in 1894 duikt het werk weer op en wordt het aangekocht door Fritz Mayer van den Bergh op een kunstveiling te Keulen. Zich bewust van wat hij kocht, deed hij een goed koopje. Tot op heden bevindt het schilderij zich in zijn collectie en is het te bezichtigen in het Museum Mayer van den Bergh.

Dit jaar wordt Bruegel in de verf gezet. In september is het 450 jaar geleden dat de Vlaamse meester overleed en dat wordt internationaal gevierd. Zo werd de Dulle Griet vóór haar thuiskomst nog even uitgeleend aan het Kunsthistorisch Museum in Wenen, waar ze deel uitmaakte van een overzichtstentoonstelling. Dit was tegelijk het startschot van het Bruegeljaar. Ook het Museum Mayer van den Bergh viert feest. Het is namelijk niet enkel Bruegels jaar, het is eveneens 125 jaar geleden dat Dulle Griet werd aangekocht.

dul, duller, dulst

Dul verwijst hier naar woede, razernij. De titel zou door Bruegel zelf aan het werk zijn gegeven, maar na de restauratie blijkt dat deze inscriptie slechts enkele toevallige verfvegen zijn. De Dulle Griet is de personificatie van de vrouw die de baas wil spelen over haar man, het kwade wijf, de helleveeg. Bruegel verwerkt ook hier zijn befaamde spreekwoorden in. De kijvende vrouw is zo vals, dat ze zelfs kan roven tot voor de poorten van de hel en er nog mee weg kan komen. De vrouw, die zo onbevreesd over het doek loopt, is letterlijk en figuurlijk in het harnas gestoken. Een beeld dat refereert aan ‘woedend zijn’. Met haar ijzeren handschoenen grijpt ze iets aan, wat betekent dat ze iets met doortastendheid vat. Voor wie er naar zoekt en wat kennis heeft over de oude spreekwoorden, wordt dit al snel een zoekpuzzel in Bruegels absurde en gewelddadige hel.

Op de achtergrond is Griets tegenpool te zien. Een reus die alles weggooit, in tegenstelling tot zij die pakt wat ze maar kan. Er wordt gespot met de man-vrouwrelatie en de stereotypen worden omgekeerd. Zij gedraagt zich als man, hij verspilt als vrouw. Dat wordt extra duidelijk gemaakt doordat Bruegel de reus in roze vrouwenkleding stak en hem een grote pollepel in de hand gaf, een stereotype van de huisvrouw. Het is niet abnormaal dat in de zestiende eeuw typerende karaktereigenschappen werden omgedraaid. De oorzaak hiervan lag waarschijnlijk bij het relatief groot aantal vrouwen dat op dat moment aan de macht was in Europa.

Het is niet abnormaal dat in de zestiende eeuw typerende karaktereigenschappen
werden omgedraaid.

Heel het schilderij is een grote hel. Overal waar je kijkt is er chaos. De horizon kleurt rood van het vuur. Het bruine landschap kreunt onder de voeten van de zondaars, duivelse schepsels en andere fictieve wezens. Vrouwen vallen verwoed helse wezens aan, terwijl anderen pakken wat ze kunnen. Aan de horizon komen nog meer stervelingen toe, naakt en weerloos. Vooraan in de sloot proberen wezentjes te ontsnappen uit de kaken van een levend gebouw. Ze proberen een ophaalbrug neer te halen, terwijl aan de andere kant een hopeloos verweer wordt getoond. Hoe langer je kijkt, hoe meer je ziet. Het is een waar amusement voor het zoekend oog en de nieuwsgierige geest.

in ere hersteld

Nu de restauratie ten einde is kunnen we ook onze kennis bijschaven. Zo is de datering van het werk aangepast naar 1563. Deze zou voordien twee jaar vroeger gedateerd zijn. Dit maakt wel dat onderzoekers zijn gaan twijfelen of het werk wel degelijk in Antwerpen is gemaakt. Bruegel verhuisde omtrent die tijd namelijk naar Brussel. Is het werk daar vervaardigd, is het onaf mee verhuisd of was het wél af? We zullen het niet snel te weten komen. Nu het werk weer is opgefrist, zijn details terug zichtbaar. Het kleurenpalet is lichter en gevarieerder, waardoor de dieptewerking ook weer hersteld is.

Momenteel is het werk te bezichtigen in Museum Mayer van den Bergh te Antwerpen. Vanaf 5 oktober zal de Dulle Griet deel uitmaken van een tentoonstelling over de twee collectioneurs, Fritz Mayer van den Bergh en Florent van Ertborn, die de fundering vormden van het Museum Mayer van den Bergh en het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen.

Meer informatie: www.museummayervandenbergh.be

Professor Jonathan Holslag van de Vrije Universiteit Brussel kwam op de laatste dag van februari naar Antwerpen om een gastcollege te geven over deze wereldmacht. Hij besprak hoe en waarom China de hoofdrol op het wereldtoneel probeert op te eisen en hoe de communistische partij het eigen land bestuurt als de "meest geavanceerde politiestaat ter wereld".  

Zoals gezegd kent China een rijke geschiedenis, een geschiedenis waarin eenheid allerminst een evidentie was. De Chinezen kenden veel periodes van onrust (bijvoorbeeld de periode van de ‘Strijdende Staten’). Het kolossale land zoals we dat vandaag de dag kennen, ontstond omstreeks de zeventiende eeuw. Destijds heerste de Qing Dynastie. 

Tijdens de regeerperiode van deze dynastie kende China de ‘Eeuw van de Vernedering’, die begon in 1839 met de Eerste Opiumoorlog (1839-1842). De Tweede Opiumoorlog deed zich voor tussen 1856 en 1860. Groot-Brittannië kroonde zich in beide oorlogen tot overwinnaar. Vervolgens was er de Eerste Chinees-Japanse Oorlog (1894-1895). Japan verraste de wereld door als overwinnaar uit de strijd te stappen. Tijdens de Tweede Chinees-Japanse Oorlog (1937-1945) - later onderdeel van WO II - voelden de Chinezen opnieuw de vernedering die de Japanse bezetting met zich meebracht. Tegenwoordig wil de Chinese Communistische Partij (CCP) koste wat kost voorkomen dat China terugkeert naar deze periode van afgang.

de voorzitter

In 1949 bracht Mao Zedong China’s soevereiniteit terug met de introductie van de Volksrepubliek China. Om die reden wordt hij nog altijd gezien als de founding father van het moderne China. Veel Chinezen spreken tegenwoordig nog van 'de voorzitter' als ze het over Mao Zedong hebben. Mao liet zijn land in het begin van zijn regeerperiode kennismaken met de ‘Great Leap Forward’. China moest weer op zichzelf gericht zijn (China First!) en zich niet openstellen naar andere landen toe. Dit project mislukte echter volledig, waardoor miljoenen mensen stierven door hongersnood. En dus kwam de voorzitter met een nieuw concept: de culturele revolutie. Het individueel belang van de Chinezen werd ondergeschikt gemaakt aan het collectieve belang.

Maos opvolger Deng Xiaoping regeerde tussen 1981 en 1989. Hij wilde de volksrepubliek moderniseren door buitenlandse bedrijven binnen te laten. Onder het bewind van Deng kende het land dan ook een forse economische groei. Zijn opvolgers hadden het echter niet zo op de buitenlandse bedrijven die de dienst uitmaakten in China, en dus kwamen zij in de jaren '90 met het beleid van ‘nationale kampioenen’. Dit zijn bedrijven die sterk door de overheid gesubsidieerd waren, ofwel staatskapitalisme. Dit leidde dan weer tot overcapaciteit bij deze bedrijven.

regeren zoals Mao

De huidige president van China luistert naar de naam Xi Jingping. Xi wil leiden als Mao; hij wil zichzelf een machtsmonopolie geven, beter bekend als de absolute macht. Zo wil hij met name de corruptie binnen de CCP aanpakken alsook binnen heel China. Zijn voorgangers voerden al tijdelijke anti-corruptiecampagnes door, Xi gaat voor de lange adem. Zijn anti-corruptieprogramma kent echter geen duidelijke regels, iedereen kan zomaar opgepakt en/of uit zijn functie ontheven worden. De reden dat Xi de absolute macht naar zich toetrekt, is volgens professor Holslag dat het economisch minder goed gaat met China. De groei is de afgelopen jaren gedaald van tien naar zes percent. Het vertrouwen bij de bevolking is afgenomen, er komen steeds meer etnische spanningen en ook China kent terroristische aanslagen.

Xi’s beleid blijft echter niet beperkt tot China zelf. Hij vindt het model dat de CCP hanteert ook relevant is voor andere landen. De partij kent een hiërarchische structuur die Holslag “formidabel” noemt. In elke provincie, stad, en in elk gehucht wordt er volgens deze structuur geheerst. Dankzij deze structuur kan de CCP ook invloed uitoefenen binnen bedrijven. Elk bedrijf heeft een mannetje van de partij in dienst, die in het oog houdt of het bedrijf wel alles doet en laat volgens de principes van de Communistische Partij. Sta je op het punt om binnen een bedrijf promotie te maken, dan wordt er niet gekeken naar je competenties en je prestaties. Men kijkt enkel naar je loyaliteit aan CCP.

De invloed van de Communistische Partij zie je duidelijk terug bij bedrijven als Alibaba en Huawei. Holslag noemt Alibaba “het slimst verpakte instrument van staatskapitalisme door China”. Het bedrijf is niet volgens marktconforme omstandigheden opgezet. Huawei heeft op haar beurt $45 miljard overheidskrediet gekregen, Holslag ziet dit als concurrentievervalsing. Daarnaast heeft de gsm-producent onlangs het dataverdrag van de Communistische Partij getekend. Hierin staat dat het bedrijf verplicht is om alle gebruiksdata door te spelen die voor de partij relevant kunnen zijn.

Ook op militair gebied wordt China een steeds grotere speler op het wereldtoneel. Zo heeft het land de meeste oorlogsboten in bezit, waarvan er veel in de Middellandse Zee en in de Atlantisch Oceaan liggen. Djibouti heeft zelfs al een Chinese legerbasis. Volgens het Aziatische land zijn al deze militaire inspanningen vreedzaam. Tevens heeft Beijing geld geleend aan Griekenland en Italië. Met haar economische en militaire strategieën wil China de rollen omkeren, zoals die golden tijdens de Eeuw van de Vernedering.

spiegel

Zoals professor Holslag het ziet, houdt China ons een spiegel voor. Chinese ambtenaren en onderhandelaars zijn bijvoorbeeld enorm scherp. Zij kennen de politieke agenda van een land door en door. Hetzelfde geldt voor hun kennis over de wensen van de Communistische Partij. Volgens Holslag stelt België daar ambtenaren tegenover die enkel hun eigen belang verdedigen en die van weinig zaken op de hoogte zijn. Ook gaan Chinezen op zoek naar zwakke plekken binnen het parlement van nationale regeringen en proberen hun propaganda via deze zwakke plekken op de politieke agenda te krijgen.

Misschien huiver je bij het idee dat het communistische land voet aan de grond probeert te krijgen in ons kleine landje. We moeten echter niet vergeten dat andere landen, op hun eigen manier, hetzelfde doen als China. Denk aan Rusland met de Nordstream, Turkije met de lange arm van Erdogan en andere landen uit het Midden-Oosten. Denk ook aan de Verenigde Staten, die tijdens de Koude Oorlog hun greep op de wereld probeerden te krijgen omwille van hun conflict met de Sovjet-Unie. Wat recenter is de zaak van Edward Snowden, die de privacy-schendende praktijken van de NSA naar buiten bracht.

Holslag concludeert dan ook dat we als Europa erg gevoelig zijn voor invloeden van buitenaf, en dat altijd zijn geweest. De afgelopen 25 jaar heeft de EU zijn best gedaan om Westerse waarden naar China over te brengen. Verspilde moeite, zo blijkt nu. China zelf ziet de rollen liever omgedraaid.

camera's met gezichtsherkenning

Vanwege zijn onderzoek is de professor van de VUB niet meer welkom in China. Mails die hij naar Chinese vrienden stuurt, komen simpelweg niet meer aan. Niet toevallig noemt Holslag de volksrepubliek momenteel de meest geavanceerde politiestaat ter wereld. Tegen 2020 wil Xi Jinping 626 miljoen bewakingscamera’s met gezichtsherkenning in Chinese steden hebben geïnstalleerd, zodat de overheid ook weet wat elk individu doet.

Moeten we ons nu zorgen gaan maken over de rol van China? Als auteur van dit artikel, durf ik daar geen antwoord op te geven. Hoe dan ook neemt de invloed van China met de dag toe. Het is te hopen dat onze politici eens gaan kijken in de spiegel die China ze voorhoudt. Voorgaand schrijft iemand die een laptop van Lenovo heeft, wiens vorige gsm van Huawei was en er momenteel een van Xiaomi heeft, die hij via AliExpress heeft besteld! Waarschijnlijk kent de CCP dwars inmiddels ook.

“I got these beliefs that I think you wanna break“, hiermee zet Troye Sivan zijn concert in. Hij begint zijn optreden met het kalme Seventeen. Dat de Lotto Arena niet uitverkocht is, laten Sivan en zijn fans niet aan hun hart komen. De energie zit er al meteen in, het belooft een geweldige avond te worden. Ondanks de rustige start zit de sfeer er al meteen in.

Tijdens het eerste nummer blijven we nog op onze stoel zitten. Niet dat we niet willen rechtstaan, maar de mensen rondom ons blijven ook zitten. Maar wanneer Bloom als tweede nummer komt, kunnen we niet langer op onze stoel blijven. Margaux en ik zijn meteen trendsetters, nadat wij gaan rechtstaan staat ineens heel onze blok mee recht. Net als wij staat ook Troye Sivan op het podium alles te geven. Er is niets fantastischer om te zien dan een van je favoriete artiesten die zich volledig smijt op het podium en ook nog eens heel goed blijft zingen. Ook Plum is uptempo en brengt heel de zaal aan het dansen.

Na drie nummers snel op elkaar, neemt Sivan even een pauze van het zingen. Hij vertelt ons dat hij een grote fan is van Antwerpen en vanochtend door de straten gestept heeft. Sivan is een groot icoon voor de LGBT-community en zijn begroeting “Thanks for coming out tonight, or you know, just coming out”, wordt dan ook enthousiast ontvangen. Hierna wordt hij wat serieuzer en vertelt zijn eigen coming-outverhaal en de stress en angst die daarmee gepaard ging. Op 7 augustus 2010 kwam hij uit de kast tegenover zijn familie, op 7 augustus 2013 deed hij dat op YouTube toen hij nog een grote YouTube-ster was. Hij wil ons vooral de boodschap meegeven onszelf te zijn.

Heaven, een van mijn favoriete nummers, is een lied dat naar eigen zeggen zijn leven veranderd heeft. Heel de zaal zingt mee. Ik krijg bijna tranen in mijn ogen bij deze opvoering van het nummer en zing uit volle borst mee. Sivan bezorgt ons tijdens het lied ook ineens een krachtig beeld. Troye Sivan in een leren broek, die het nummer Heaven zingt vlak voor lichten in de kleuren van de regenboog. Iconischer gaat niet. “So if I’m losing a piece of me, maybe I don’t want Heaven”, het zijn de woorden waarmee Sivan wil zeggen dat je nooit iemand anders mag zijn dan jezelf.

Na nog een tweetal nummers brengt Sivan een van zijn eerste hits van zijn eerste album. Hij kondigde het aan met dat hij ons volledig los wou zien gaan. De zaal wordt inderdaad helemaal wild wanneer Sivan Wild begint te zingen. Opnieuw staat iedereen te dansen en te springen. Ook Sivan smijt zich, zoals de hele avond, ten volle.

Het kalme en ontroerende Postcard zingt Sivan na een kostuumwisseling – een van de vele – plots vanuit een zetel die het podium opkomt. Een van zijn pianistes neemt de rol van Gordi over, eerder verving ze ook Alessia Cara (Wild) en later zou ze Ariana Grande (Dance To This) vervangen. Ook na dit nummer gaat Sivan de serieuze tour op en vraagt hij aan de zaal wie al eens een break-up heeft meegemaakt. Daarna vertelt hij ons over een break-up waarbij hij het had uitgemaakt en hoe slecht hij zich daarbij voelde. Bij wijze van verontschuldiging zingt hij daarna The Good Side, een nummer dat gaat over iemand die beter uit de break-up is gekomen dan de andere persoon.

Sivan is ook bijzonder interactief met het publiek, als voormalig YouTube-ster weet hij maar al te goed hoe belangrijk dat is. Hij laat heel de zaal Happy Birthday zingen voor iemand in het publiek die jarig is en feliciteert ook iemand die aankondigt dat ze gaat trouwen. Ook vraagt hij naar hoeveel talen we spreken en laat hij iemand ‘Thank you’ vertalen. Heel het publiek applaudisseert wanneer hij voorzichtig ‘dank u wel’ uitspreekt.

Ook bij – hoe kan het ook anders – Dance To This danst heel de zaal uitbundig mee. Troye Sivan weet als geen ander hoe hij zijn publiek mee moet krijgen. Hij zorgt ervoor dat een halve Lotto Arena aanvoelt alsof die stampvol zit. De sfeer is nog altijd uitgelaten en Sivan heeft aan energie nog steeds geen gebrek. Wij ook niet, wij hebben al heel de avond trouw meegezongen en gedanst.

Daarna vertelt hij ons dat het zijn laatste nummer van de avond is. Uiteraard geloven we hem niet en moet hij toegeven dat er nog een encore komt. Omdat hij echter al sinds zijn vijfde droomt van een popster te zijn, vraagt hij ons om te doen alsof. Zodat hij van het podium kan lopen en wij uit ons dak kunnen gaan. Natuurlijk willen we dat. Als ‘laatste’ nummer zingt hij dan Animal, een ode aan zijn vriend Jacob Bixenman, met wie hij ondertussen drie jaar samen is. Het is een heel ingetogen en prachtig gezongen lied en heerlijk expliciet een liefdeslied aan een jongen. Wat een geluk heeft Bixenman dat iemand zo’n nummer voor hem schrijft.

Tijdens zijn ‘geheel onverwachte’ encore brengt Sivan zijn grootste hits van zijn eerste album en van het recentste. “My youth is yours”, zingt heel de zaal uitbundig mee bij Youth. Het is onmogelijk om stil te blijven zitten bij dit nummer. Behalve dan voor de twee chagrijnige mensen naast ons van wie we ons al heel de avond afvragen waarom ze er eigenlijk zijn. De climax van het concert is weggelegd voor My My My! dat overloopt van de energie en adrenaline. Met pijn in het hart heb ik uiteraard door dat dit het laatste nummer van de avond is en ik kan allemaal maar hopen dat Sivan er een langere versie van maakt. Desondanks zingen we nog steeds uit volle borst mee en dansen we zo uitbundig als maar kan op het kleine beetje vloer voor onze stoelen.

Nee, de Lotto Arena was niet uitverkocht. Sivan is in België nog niet zo hard doorgebroken als in andere delen van de wereld. Met dit concert bewijst hij echter dat het dringend tijd wordt dat dat eens gebeurt. Het enthousiasme en de energie waarmee hij op het podium staat zijn ongeëvenaard. Laten we er volgende keer voor zorgen dat de zaal bomvol zit.

Oh en Troye? Wil je de volgende keer alstublieft Revelation zingen?